I. Giới thiệu
Tên công trình khoa học: Ứng dụng công nghệ sản xuất giống tôm càng xanh, Macrobrachium.rosenbergii, toàn đực phục vụ nuôi xuất khẩu
Đơn vị chủ trì: Viện Nghiên Cứu Nuôi Trồng Thuỷ Sản 2
Điện thoại: 08.38299592 Fax: 08.38226807
Lãnh đạo đơn vị: Viện trưởng TS. Nguyễn Văn Hảo
Tác giả: ThS. Nguyễn Nhứt, Chức vụ: Phó Trưởng Phòng Sinh Học Thực Nghiệm
Địa chỉ: 116 Nguyễn Đình Chiểu, Phường ĐaKao, Quận 1, Tp.Hồ Chí Minh
Đơn vị áp dụng công trình
- Cơ sở sản xuất thuỷ sản Tư nhân Nguyễn Hữu Tân
ĐC: Cao Lãnh - Tỉnh Đồng Tháp
- Hội Nghề Cá Tỉnh Bến Tre
ĐC: Thị xã Bến Tre- Tỉnh Bến Tre
-Trung tâm Giống Quốc Gia Thuỷ Sản Nước Ngọt Nam Bộ
ĐC: An Thới Trung, Huyện Cái Bè, Tỉnh Tiền Giang

II. Nội dung công trình

2.1. Sơ lược tình hình nuôi tôm càng xanh

Trong những năm gần đây, Nghề nuôi tôm càng xanh (Macrobrachium rosenbergii) ở Viêt Nam phát triển mạnh. Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long Việt Nam ước tính diện tích nuôi thương tôm thương phẩm càng ngày càng mở rộng hơn 6000ha. Tuy nhiên, tôm càng xanh nuôi thương phẩm còn gặp nhiều khó khăn nhất định về đặc điểm sinh học làm giảm năng suất, kích cỡ tôm và giá trị thương phẩm. Đó là sự thể hiện rõ phân hóa kích cỡ trong quần đàn theo giới tính, đặc tính tranh giành không gian sống và đặc tính ăn thịt đồng lọai cao. Tôm càng xanh đực nuôi thương phẩm luôn đạt trọng lượng cao hơn rất nhiều (4-5 lần) so với tôm cái cùng chu kỳ nuôi trong cùng quần đàn.

Chính vì vậy, để nâng cao năng suất và giá trị thương phẩm việc sản xuất giống tôm càng xanh tòan đực phục vụ nuôi tôm thương phẩm là giải pháp mang tính cơ bản và tối ưu. Viện Nghiên Cứu Nuôi Trồng Thủy Sản 2 đã nghiên cứu thành công quy trình công nghệ sản xuất giống tôm càng xanh tòan đực quy mô sản xuất đại trà. Sử dụng kỹ thuật vi phẫu lọai bỏ tuyến đực trên tôm càng đực ở giai đọan nhất định để chuyển đổi tôm đực thành tôm cái nhưng vẫn giữ lại kiểu nhiễm sắc thể giới tính đực nguyên thủy là ZZ. Đàn tôm cái giả mang nhiễm sắc thể của tôm càng đực (ZZ) lai tạo với tôm càng xanh đực bình thường mang nhiễm sắc thể ZZ) sinh sản ra 100% tôm giống.

2.2. Miêu tả công nghệ

Quy trình kỹ thuật phải trải qua 07 công đọan, mỗi công đoạn là một quy trình kỹ thuật thực hiện và chất lượng sản phẩm của mỗi công đoạn có liên quan mật thiết với nhau.

2.3. Tính mới và sáng tạo của quy trình công nghệ

Công nghệ sản xuất giống tôm càng xanh toàn đực bằng kỹ thuật vi phẫu tạo tôm cái giả và từ tôm cái giả sản xuất hàng loạt tôm giống toàn đực được đánh giá hoàn thiện ứng dụng đại trà. Đây là công nghệ đầu tiên của Việt Nam và Thế giới có một quy trình sản xuất tiên tiến và hoàn chỉnh ứng dụng hiệu quả. Trên thế giới hiện nay đã nghiên cứu theo hướng này nhưng kết quả chỉ dừng lại ở quy mô thí nghiệm. Có thể khẳng định rằng công nghệ này hoàn toàn mới có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sản xuất.

Sự vuợt trội của công nghệ này rất nhiều so với các hướng nghiên cứu khác trên thế giới, sử dụng cơ sở hạ tầng đơn giản dễ thực hiện, không sử dụng hoá chất và hormone gây ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

2.4. Hiệu quả, khả năng và phạm qui áp dụng của công nghệ vào đời sống

Dự án đã hoàn thiện được quy trình sản xuất ứng dụng vào thực tiễn bằng phương thức hợp tác và chuyển giao công nghệ cho các cơ sở nhà nước và tư nhân. Thương mại hoá hơn 25.275 tôm cái giả và trên 5 triệu tôm giống toàn đực phục vụ nuôi thương phẩm ở các tỉnh ĐBSCL. Tính ưu việt của giống đực từ sản xuất nhân tạo được thể hiện rất rõ ràng trong nuôi thương phẩm.

Công nghệ có khả năng được chuyển giao trên toàn quốc và nước ngoài từ quy mô nông hộ đến quy mô sản xuất lớn. Giống tôm càng xanh toàn đực được ứng dụng rộng rãi với nhiều quy mô và hình thức nuôi thương phẩm khác nhau. Đặc biệt phục vụ cho công cuộc sản xuất vùng nông thôn miền núi nâng cao thu nhập cho người người nghèo và nhà đầu tư sản xuất lớn.

Xét về thị trường và khả năng cạnh tranh của sản phẩm công nghệ mang tính tối ưu về canh tranh rất cao về chất lượng giống nhân tạo và giá thành sản phẩm thể chấp nhận được.

2.5. Hiệu quả trực tiếp kinh tế của công nghệ mang lại trong dự án

Dự án đã sản xuất được 25.275 tôm cái giả và 5.100.994 con tương ứng với ước tính số tiền thu được từ dự án sản xuất 2.033,498 triệu đồng . Ước tính tổng lợi nhuận của người nuôi sử dụng giống của dự án là 500 triệu đồng ở các mô hình nuôi thương phẩm .

2.6. Các giải thưởng đạt được
Bằng khen của Bộ Trưởng Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn (năm 2009)